Warunki funkcjonowania i rozwoju instytucji kulturalnych
W Polsce reklama jest opodatkowana stawką 22% podatku VAT, podobnie jak wiele innych rodzajów działalności: introligatorstwo, reprodukcja nagrań dźwiękowych i video, produkcja aparatów telewizyjnych, radiowych oraz ich wyposażenia. Pozytywny aspekt stanowi zwolnienie z podatku VAT niektórych czasopism i książek oraz działalności związanych z ich importem. Jednak od momentu zapoczątkowania w Polsce przemian ustrojowych w 1989 r. nadal aktualne pozostają problemy od rozwiązania których zależy ostateczny kształt mecenatu publicznego nad kulturą (T. Kostyrko, M. Czerwiński (red.), Kultura polska w dekadzie przemian, IK, Warszawa 1999, s. 225):
– niewystarczające współdziałanie państwa, samorządów, organizacji społecznych oraz prywatnych sponsorów i mecenasów w sferze przyjętych celów polityki kulturalnej;
– niedostatki systemu informacyjnego, który powinien dostarczać organom władzy państwowej, samorządom, instytucjom kultury i organizacjom pozarządowym działającym w obszarze kultury wiedzy niezbędnej do wykonywania ich funkcji;
– wykorzystywanie kryterium uznaniowości przy finansowaniu publicznych instytucji kultury;
– brak czytelnych kryteriów i stałych zasad podziału publicznych środków na kulturę;
– zbyt mały udział ciał doradczych i eksperckich na każdym etapie podziału środków;
– niedostatki w finansowaniu kultury drogą pośrednią, zwłaszcza rozszerzenie przywilejów podatkowych dla prywatnych darczyńców kultury.
Inne słabości organizacyjno-finansowe dotyczące instytucji kultury to (K. Kietlińska, Źródła finansowania a dostępność usług kulturalnych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 144/1997, s. 238-239):
– nierównomierny rozwój poszczególnych rodzajów usług i ich nierównomierne rozmieszczenie terytorialne, wynikające z faktu, iż instytucje kulturalne nie są w stanie samodzielnie zgromadzić odpowiedniej ilości środków na rozwój usług kulturalnych;
– spadek efektywności i wzrost kosztów utrzymania instytucji powstałych w wyniku zaspokojenia indywidualnych ambicji grup społecznych nie zaś rzeczywistych zapotrzebowań środowiska (dublowanie placówek jednego typu, tworzenie się enklaw);
– oparcie działalności instytucji na niezawodowej kadrze, wykonującej swe zadania w sposób amatorski – mimo zaangażowania nie jest ona w stanie sprostać wymogom;
– nierównomierność dystrybucji świadczeń dla instytucji kultury, będąca efektem zasilania z różnych prywatnych źródeł, wymagań stawianych przez sponsorów: jest to ograniczenie niezależności tych instytucji a ponadto uniemożliwia standaryzację usług i ustalenie priorytetów ich rozwoju.
Obserwacja powyższych mankamentów wymusza poszukiwanie rozwiązań prawnych i organizacyjnych stanowiących nadzieję na uruchomienie pozabudżetowych źródeł finansowania kultury, tworzących warunki do rozwoju i funkcjonowania instytucji kulturalnych. System zwolnień i ulg podatkowych zastosowany w wyniku przemyślanych rozwiązań systemowych pozwalałby chociaż na częściową rekompensatę strat wynikających z niedostatku świadczonej przez państwo pomocy bezpośredniej dla kultury (Tamże, s. 225-226).